sanneke huisman

kunstkritiek

Fanaten en veelvraten

McVideO
Nieuwe Vide in de voormalige Mc Donald’s, Haarlem
8 september t/m 18 november 2012

Voedsel, we kunnen niet zonder – maar eigenlijk ook niet met. In McVideO staat het westerse voedseloverschot centraal, en worden de gevolgen hiervan getoond: we knoeien, vreten en verspillen ons voedsel, of proberen het uit alle macht juist niet te eten. Een teveel aan voedsel is niet enkel een comfortabele luxe; het zorgt ook voor veel (gezondheids)problemen. Gesitueerd in de voormalige Mc Donald’s aan de Grote Markt in Haarlem, laat McVideO zich lezen als een kritische site specific totaalinstallatie.

Een vijftal kunstenaars brengt in het kaalgestripte fastfood-restaurant de gevolgen van deze overdaad in beeld. Raul Ortega Ayala doet dit het meest letterlijk op twee tegenover elkaar geplaatste schermen. Tomatina/Tim (2010) brengt enerzijds het jaarlijkse Tomatina festival in het Spaanse dorpje Bunol: we zien feestende jongeren uit alle macht tomaten naar elkaar smijten. Aan de overzijde zien we Tim, een jonge Amerikaan. Hij werkt in minder dan tien minuten veertig hotdogs naar binnen; een tafereel dat zich niet met volle maag laat bekijken.

Ook Paul McCarthy bekritiseert de westerse consumptiemaatschappij. In zijn video-performance Bossy Burger (1991) zien we de befaamde kunstenaar voorzien van Alfred E. Neumann masker en koksoutfit aan het werk. Als een ware televisiekok lijkt hij een demonstratie te gaan geven, maar deze mondt al snel uit in een voor McCarthy kenmerkende chaos. Met veel ketchup, raar gemurmel en suggestieve handelingen laat McCarthy geen spaan heel van de Amerikaanse normen en waarden omtrent voedsel.

Een heel andere omgang met voedsel wordt door L.A. Raeven in beeld gebracht. Kelly (2006) toont het verontrustende verhaal van een New Yorks meisje met een eetstoornis. Ze durft geen eten te kopen, omdat ze dan zelf verantwoordelijk is voor de kwaliteit van dit voedsel – en calorieën die ze ervan binnen krijgt. Als ‘oplossing’  besluit ze te leven van foodsamples. In het werk van de kunstenaarstweeling die zelf ook bekend staat om haar eetproblemen, zien we een magere Kelly New York afstruinen op zoek naar gratis voedsel; een activiteit die haar leven beheerst.

Minder schrijnend, maar even idioot is de performance-registratie Rotating Kitchen (2009). In het werk van Zeger Reyers zien we een keuken in gebruik tijdens een opening van een tentoonstelling. Als de koks eruit verdwenen zijn, begint de volle keuken om zijn as te roteren – wat uiteraard resulteert in chaos.

Verspilling, onthouding en vreetpartijen: de (westerse) mens lijkt in McVideO van gekkigheid niet meer te weten wat hij met eten moet doen.

De prachtige videoinstallatie The Others (2011) van Sema Bekirovic is in dat opzicht het lichtpuntje van de tentoonstelling. Op een kleed in het bos componeerde Bekirovic een klassiek ogend stilleven, liet dit achter en filmde het gedurende drie dagen. Op de grote zwart-wit projectie zien we de serene compositie door tussenkomst van vogels, eekhoorns en zelfs everzwijnen veranderen in een chaotisch tafereel. Stilleven wordt vanitas. Er komt geen mens in beeld, en dat geeft hoop. Want niet alleen de mens kent een complexe omgang met voedsel; ook dieren weten met een overschot aan voedsel geen raad – met een vergelijkbare puinhoop tot gevolg.

 

fotocredits:
zaaloverzicht: Roland Vos/Nieuwe Vide
L.A. Raeven: Ellen de Bruijne Projects
Paul McCarthy: De Hallen Haarlem